Mjedisi dhe ndotja

Nga Ismet Azizi - Ndotjet shtesė dhe shkatėrrimet tė shkaktuara nga luftėrat dhe stuhitė tė cilat lėnė prapa pasoja shkatėrrimtare si pėr botėn bimore dhe shtazore. Duhet tė besojmė se nuk ka shėndet tė mirė pa ujė tė pastėr, ajėr tė pastėr dhe ushqim tė shėndetshėm.
Me rastin e Ditės Botėrore tė Mjedisit. Qė nga krijimi i qenieve tė gjalla dhe ndryshimet e tyre evolutive nė planetin ton u krijua njeriu.

Njeriu si qenie mė e zhvilluar jetėsore vazhdimisht kėrkonin ndryshime, punė mė tė lehtė dhe njė jetė mė tė mirė. Kėshtu, me anė tė arritjeve tė tij gjatė gjithė jetės nė fushėn e modernizimit tė teknikės dhe teknologjisė, pothuajse ka harruar tė veproj nė parandalimin ndotjes mjedisore, tė cilat efekte tashmė janė duke paguar brezat e sotėm. Duke iu nėnshtruar rrezikimit tė shėndetit tė tij nga llojet e ndryshme tė ndotjes si tė ujit, ajrit, ushqimit, etj.

Ndotjet shtesė dhe shkatėrrimet tė shkaktuara nga luftėrat dhe stuhitė tė cilat lėnė prapa pasoja shkatėrrimtare si pėr botėn bimore dhe shtazore. Duhet tė besojmė se nuk ka shėndet tė mirė pa ujė tė pastėr, ajėr tė pastėr dhe ushqim tė shėndetshėm.

Natyrisht, njė mjedis tė pastėr do t’i kontribuojmė nė mėnyrė tė thjeshtė gjatė daljes nė shėtitje, piknikė, nė qoftė se tė paktėn e marrim njė shishe, ndonjė kuti tė letrės tė cilat i kishim marr me vete pėr tė konsumuar pije apo ushqim.

Nė kėtė shkrim shkurtimisht do tė ndalem tek ndotja e ujit.
Uji ėshtė burimi kryesor i jetės, si pėr botėn bimore e shtazore si dhe tė vet njeriut. Ēdo qenie e gjallė pėr mbijetesėn e vet pėrdor ujin.

Nw vazhdimėsi harrojmė se ujė tė pastėr qė na rrethon ka gjithnjė e mė pak. Ēdo qenie e gjallė pėr ekzistencėn e vet pėrdorur ujin, kėshtu qė ndryshimi i tij prek tė gjithė shfrytėzuesit e tij. Rėndėsia e ujit si burim i jetės nė pėrgjithėsi do tė kuptojmė nėse e arsyetojmė rėndėsinė e tij. Uji nė natyrė ka dy domethėnie kryesore edhe atė fiziologjike dhe ekologjike.
Rėndėsia fiziologjike e ujit:

• Si njė burim optimal i mbajtjes gjallė tė qelizave ;
• Si njė burim i mbajtjes gjallė tė disa organeve jetėsore.
• plotėson tė gjitha nevojat e botės sė gjallė u jep atyre ushqim dhe energji.

2 Rėndėsia ekologjike e ujit:

• Si njė pėrfaqėsues pėr transportimin e kripėrave, materieve ushqyese;
• Si njė hapėsirė jetėsore;
• Si njė burim jetik i botės sė gjallė.

Dihet botėrisht se ndotja e ujit mė sė shumti bėhet nga hemikaliet e ndryshme. Sidomos materiet qė nuk janė tė zbėrthyeshme janė shumė tė problematike pėr ujin dhe pėr mjedisin nė tėrėsi.

Ndotja e ujit mė sė tepėrmi bėhet pėrmes : detergjenteve, industrisė ushqimore, bujqėsisė, fekalet dhe ujėrat nga kanalizimet, vajrat motorike, nafta, benzina etj.

Duhet pėrmendur edhe ndotja e burimeve dhe ujėrave rrjedhėse-lumenjve, tė cilėt i janė nėnshtruar ndotjes. Ndėr shkaktarėt e ndotjes sė kėtyre ujerave janė: ujėrat e hedhura nga qumėshtoret, nga fabrikat e letrės, fabrikat e tekstilit, shkarkimet e kanalizimeve nga vendbanimet, plehrat artificial tė cilat i shpėrlan uji nga sipėrfaqet e punuara dhe livadhet, pesticidet e shpėrlarė nga pemėt dhe perimet etj.

Mjedisi ėshtė pjesė e pandashme e jetės, andaj mbrojtja e tij ėshtė detyrė e tė gjithėve. Vetėdijesimi dhe edukimi rreth ruajtjes sė ambientit ėshtė i nevojshėm qysh nga parashkollorėt, nxėnėsit , kur fillojnė tė kuptojnė dhe kjo detyrė duhet tė jetė nė rritje sepse tek tė rinjtė duhet tė mbillet shprehia dhe pastaj ata do tė identifikohen me njė edukatė tė tillė.

Ismet Azizi, prof. i gjeografisė
Vėrejtje!

Rajoni Press nuk do tė botojė shkrime qė nuk i pėrmbushin kriteret dhe standardet profesionale tė gazetarisė bashkėkohore.

Nuk do tė ketė pėr askėnd mbyllje apo censurė,por jemi tė fokusuar qė nė kėtė agjenci, lajmi, shkrimi, raporti, intervista dhe opinioni tė plotėsojnė kriteret profesionale.

Gjithashtu opinionet, analizat, komentet, nuk duhet tė shkelin parimet etike (gjuhėn e urrejtjes, fyerjet, diskriminimet e ēfarėdoshme).

Agjencia Rajonale e Lajmeve i emėrtuar Rajoni Press, ėshtė krijuar ekskluzivisht pėr ta informuar shpejt, drejtė, saktė dhe objektivisht lexuesin, kudo qė ndodhet.
Materialet dhe informacionet e natyrave tė ndryshme nuk mund tė shtypen apo kopjohen pėr qėllime pėrfitimi.
Impresum: Shqip | English
Marketingu: Shqip | English
Kontakti: [email protected]

Rajonipress.com
Tė gjitha tė drejtat janė tė rezervuara.
inf[email protected]
Plasma